Robot da Vinci w polskich szpitalach — ile ich jest i jak działają

Robot chirurgiczny da Vinci to system telemanipulacyjny, który pozwala chirurgowi wykonywać operacje przez niewielkie nacięcia, sterując ramionami robota z konsoli wyposażonej w trójwymiarowy obraz pola operacyjnego. W Polsce liczba placówek oferujących zabiegi z jego użyciem rośnie od 2010 roku w tempie, który w ostatnich latach wyraźnie przyspieszył.

Od jednego robota do kilkudziesięciu systemów

Pierwszy system da Vinci zaczął pracować w Polsce w grudniu 2010 roku w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu (Alert Medyczny). Według styczniowych danych z 2024 roku operacje da Vinci wykonywano w 43 ośrodkach medycznych w Polsce, a certyfikaty Intuitive Surgical miało 108 chirurgów w całym kraju; jeden robot przypadał wtedy na ok. 897 tys. mieszkańców, wobec 246 tys. w Europie i 65 tys. w USA (OSOZ).

Dwa lata później, pod koniec 2025 roku, w Polsce działało według dystrybutora Synektik 83 systemy da Vinci, w tym 27 zainstalowanych w samym 2025 roku; polskie szpitale wykonują średnio ok. 76 zabiegów na robota na kwartał (Rynek Zdrowia). Pojawiają się też systemy innych producentów — brytyjski Versius, Hugo (Medtronic) i chiński Edge Medical — ale nie znaleźliśmy wiarygodnego, jednolitego zestawienia ich liczby, więc jej nie podajemy. Liczby różnią się między źródłami, bo raporty liczą różne platformy i różne momenty, a dane NFZ są publikowane z opóźnieniem. To dane dystrybutora, nie niezależny rejestr.

Gdzie w Polsce skoncentrowane są roboty

Rozmieszczenie systemów nie jest równomierne — koncentruje się w największych ośrodkach onkologicznych i uniwersyteckich. Według danych ze stycznia 2024 roku najwięcej robotów miała Warszawa (9), za nią Poznań (4) i Katowice (3) (OSOZ). Systemy działały też m.in. we Wrocławiu, Krakowie, Gdańsku, Łodzi i Białymstoku.

Symbolem tego rozwoju jest Szpital im. Rydygiera, gdzie według Tygodnika Medycznego w połowie lipca 2026 roku wykonano tysięczną operację robotyczną. Program ruszył 16 października 2023 roku na oddziale urologii, a dziś jeden system obsługuje cztery specjalności (urologię, ginekologię, chirurgię ogólną i otolaryngologię) — szpital rozważa zakup drugiego robota. To sygnał, że robot przestał być narzędziem niszowym dla jednego oddziału.

Jakie zabiegi wykonuje się najczęściej

Zdecydowanie najwięcej procedur przypada na urologię, gdzie według Alertu Medycznego system da Vinci obsługuje ponad 50 różnych typów zabiegów, w tym radykalną prostatektomię (usunięcie gruczołu krokowego), cystektomię radykalną (pęcherz moczowy), nefrektomię (nerka) oraz zabiegi na moczowodach. W 2023 roku dwie trzecie z ok. 10,1 tys. zabiegów w asyście robota wykonanych w polskich szpitalach stanowiły prostatektomie (Wprost). Według NFZ w 2024 roku z ok. 10 850 refundowanych onkologicznych zabiegów robotowych ok. 8400 dotyczyło raka prostaty (Bankier.pl).

Drugim co do wielkości segmentem jest chirurgia ogólna (ponad 80 procedur w repertuarze, głównie resekcja jelita grubego, gastrektomia i resekcja trzustki; w 2024 roku NFZ sfinansował ok. 1300 robotowych zabiegów raka jelita grubego), a trzecim ginekologia onkologiczna (ponad 20 procedur, w tym histerektomia, miomektomia i operacje raka endometrium; w 2024 roku ok. 900 refundowanych zabiegów raka macicy). System znajduje zastosowanie także w torakochirurgii, kardiochirurgii i otorynolaryngologii, choć w mniejszej skali.

Kto płaci za operację

Koszt jednej operacji z użyciem robota da Vinci w Polsce to według doniesień ok. 30 000 zł (prywatnie), a w skomplikowanych przypadkach media podają nawet do 60 000 zł. Taryfa NFZ za prostatektomię robotową to według Wprost prawie 31 tys. zł. NFZ finansuje zabiegi w asyście robota jako osobno wycenione świadczenia — od 1 kwietnia 2022 roku przy raku prostaty (odpowiedź na interpelację w Sejmie), od 1 sierpnia 2023 roku także przy raku jelita grubego i raku macicy (Bankier.pl) — co dla zakwalifikowanego pacjenta publicznego szpitala oznacza brak bezpośredniej dopłaty. Według danych NFZ w 2024 roku fundusz wydał na onkologiczne operacje robotowe łącznie 300 mln zł na ok. 10 850 zabiegów (rak prostaty: 8400 zabiegów, 233 mln zł; rak jelita grubego: 1300, 41 mln zł; rak macicy: 900, 25 mln zł). Nie znaleźliśmy w źródłach pierwotnych potwierdzenia wcześniejszych danych z obiegu medialnego o wydatkach w latach 2022–2023, dlatego ich nie podajemy.

Konkurencja rośnie, ale da Vinci wciąż dominuje

Mimo pojawienia się konkurencyjnych systemów — brytyjskiego Versius, amerykańskiego Hugo od Medtronic i chińskiego Edge Medical (MP1000) — da Vinci utrzymuje pozycję dominującą na polskim rynku pod względem liczby zainstalowanych systemów i liczby wykonywanych operacji. Przewagę buduje przede wszystkim najdłuższa historia kliniczna, największa liczba przeszkolonych chirurgów oraz najszerszy zakres zarejestrowanych wskazań. Rosnąca konkurencja może w kolejnych latach obniżyć koszty wdrożenia dla szpitali, co pośrednio zwiększyłoby dostępność zabiegów robotowych poza obecnymi ośrodkami wiodącymi.