Roboty w szpitalu: od sali operacyjnej po rehabilitację chodu

Chirurgia robotowa jako punkt odniesienia

W operacji z użyciem systemu da Vinci 5 i jego poprzedników chirurg siedzi przy konsoli i prowadzi cienkie narzędzia przez małe nacięcia, a asystent przy stole wymienia narzędzia. W styczniu 2024 roku operacje da Vinci wykonywano w Polsce w 43 ośrodkach (OSOZ).

To najmocniejszy dowód, że robot w szpitalu nie jest gadżetem. Rzadziej widać drugi, cichszy front: rehabilitację chodu, logistykę, dezynfekcję i pierwsze próby z robotami recepcyjnymi. Na tej stronie rozdzielamy to, co działa dziś, od tego, co dopiero się pojawia.

Punkt wyjścia w Polsce

Polski system ochrony zdrowia zmaga się z brakiem personelu, a chirurgia robotowa rosła w ostatnich latach bardzo szybko. Szczegóły opisujemy w „Robot da Vinci w polskich szpitalach”. Refundacja robotowych operacji raka prostaty ruszyła w kwietniu 2023 roku, a w sierpniu 2023 objęła też raka endometrium i jelita grubego (OSOZ); w 2024 roku NFZ sfinansował blisko 11 000 robotowych operacji onkologicznych (Alert Medyczny). W styczniu 2024 roku operacje da Vinci wykonywano w 43 ośrodkach (OSOZ), a pod koniec 2025 roku w Polsce było 83 systemów da Vinci (Synektik).

Według danych za 2023 rok zabiegi robotowe stanowiły już 55% wszystkich operacji raka prostaty w Polsce (OSOZ). To liczba, która pokazuje, że robot nie jest tu niszą, tylko standardem w urologii onkologicznej.

Co roboty w szpitalu potrafią dziś naprawdę

Chirurgia. Da Vinci obsługuje ponad 50 typów zabiegów urologicznych, ponad 80 procedur chirurgii ogólnej i ok. 20 z ginekologii (Alert Medyczny). Konkurencja rośnie: Versius to modularny system z ramionami V-Wrist, zatwierdzony do użycia w Europie, Australii i Brazylii (CMR Surgical); na polski rynek wchodzą też Hugo (Medtronic) i chiński Edge Medical. Cena da Vinci 5 nie jest publiczna.

Rehabilitacja. Egzoszkielety rehabilitacyjne pozwalają pacjentowi po urazie rdzenia lub udarze wstać i zrobić kroki. EksoNR jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych systemów tego typu i ma zatwierdzenie FDA do rehabilitacji po udarze, urazie mózgu, SM i urazie rdzenia (Ekso Bionics). LokomatPro to inny rodzaj urządzenia: stacjonarny system do treningu chodu na bieżni, z ponad 1000 instalacji na świecie według producenta (Hocoma). Atalante X to samobalansujący egzoszkielet bez kul (Wandercraft), a ReStore Exo-Suit to miękki egzoszkielet do rehabilitacji chodu po udarze (Lifeward). Ceny nie są publiczne, sprzedaż odbywa się w ofertach indywidualnych dla placówek. Szczegóły w „Egzoszkielety w rehabilitacji i przemyśle” i w kategorii „Egzoszkielety”.

Logistyka. Diligent Moxi 2.0 wozi w amerykańskich szpitalach próbki, leki i materiały; producent deklaruje ponad milion dostaw (The Robot Report). Według producenta pracuje w ponad 25 szpitalach w USA (Diligent Robotics). W Polsce nie ma dziś potwierdzonej dostępności, a producent sprzedaje głównie flotowo. Do prostszych zadań, jak transport materiałów, służą roboty mobilne z kategorii „Roboty mobilne (AMR)”.

Recepcja i telepresence. temi V3 to robot recepcyjny i telepresencyjny od 4 499 USD (ok. 17,4 tys. zł) lub od 125 USD miesięcznie w modelu RaaS (RobotLAB). Dostępności w Polsce i wsparcia w szpitalach nie potwierdziliśmy.

Czego roboty w szpitalu nie zrobią

Robot chirurgiczny nie operuje sam. Chirurg prowadzi każdy ruch, a system tylko go skaluje i stabilizuje. Wymaga długiego szkolenia chirurgów i całego zespołu, co widać po tym, że w styczniu 2024 roku w Polsce było 108 certyfikowanych chirurgów przy 43 ośrodkach (OSOZ).

Egzoszkielet nie leczy sam: to narzędzie w rękach przeszkolonego fizjoterapeuty. Nie każdy pacjent się kwalifikuje; EksoNR ma m.in. ograniczenia wieku (od 18 lat), masy ciała (poniżej ok. 100 kg) i wzrostu (ok. 152–193 cm). Roboty logistyczne i recepcyjne nie zastąpią pielęgniarki przy łóżku, a nie znamy wdrożeń robotów w opiece bezpośredniej w Polsce.

Przy robotach z kamerą i mikrofonem trzeba pamiętać o danych pacjentów; „Bezpieczeństwo danych: roboty z kamerami a RODO” wyjaśnia, na co zwrócić uwagę.

Przykłady z Polski

W Krakowie szpital im. Rydygiera ogłosił w lipcu 2026 roku 1000. operację z użyciem da Vinci; program ruszył w październiku 2023 roku, a system jest tam wykorzystywany w czterech specjalnościach: urologii, ginekologii, chirurgii ogólnej i laryngologii (Tygodnik Medyczny). Szpital analizuje zakup drugiego robota, bo jeden system obsługuje cztery oddziały.

Jak kupić

Szpitale kupują roboty chirurgiczne w postępowaniach przetargowych, zwykle bezpośrednio od producenta lub jego przedstawiciela. Egzoszkielety rehabilitacyjne oferują w Polsce wyspecjalizowani sprzedawcy sprzętu medycznego a ceny są indywidualne. Dla robotów recepcyjnych i logistycznych model bywa inny: leasing lub RaaS. Zanim podpiszesz umowę, poproś o odpowiedzi na cztery pytania: kto serwisuje sprzęt w Polsce, w jakim czasie reaguje, ile kosztują materiały eksploatacyjne i jak rozliczać szkolenie personelu.

Szczególnie ważny jest ostatni punkt: system to nie tylko zakup, ale też serwis, materiały i przeszkolony zespół.

Koszty i finansowanie

Średnia operacja da Vinci to ok. 30 000 zł, w skomplikowanych przypadkach do 60 000 zł (Alert Medyczny), finansowana w publicznych szpitalach głównie przez NFZ w ramach programów onkologicznych. Ulga na robotyzację („Ulga na robotyzację”; podatki.gov.pl) dotyczy robotów przemysłowych i podatników CIT/PIT, więc dla publicznego szpitala nie jest ścieżką finansowania; prywatna klinika powinna zapytać doradcę, czy dany sprzęt się kwalifikuje. Inne programy (KPO, FENG, NCBR) opisujemy w rubryce o dofinansowaniu.

Podsumowanie

Robot w szpitalu ma sens tam, gdzie zastępuje rękę, której człowiekowi brakuje, nie tam, gdzie miałby zastąpić człowieka. Da Vinci jest już częścią infrastruktury, egzoszkielety wchodzą do rehabilitacji, a logistyka i recepcja dopiero się rozkręcają, głównie poza Polską. Kupując, patrz na serwis, szkolenia i koszt całkowity, nie na broszurę. Jeśli interesuje cię dalszy kontekst: co robi robot w zakładzie produkcyjnym, opisujemy w fabryce, a o pojęciach z tej strony przeczytasz w „Słownik robotyki: 65 pojęć po polsku i angielsku”. Wybór egzoszkieletów przeglądasz w egzoszkieletach.